ABD’nin Kuzey Carolina eyaletinde, sık ormanların arasında uzanan büyüleyici bir yol var: Lakeview Drive. Direksiyonu bu rotaya kıran sürücüler, yeşilliklerin içinde yaklaşık 9 kilometre ilerledikten sonra karşılarına çıkan 366 metrelik karanlık bir tünelle karşılaşıyor. Ancak bu tünelin çıkışında ne bir şehir ne de devam eden bir asfalt var. Tünelin bittiği yerde sadece derin bir sessizlik ve balta girmemiş orman patikaları uzanıyor.
Yerel halkın “Hiçbir Yere Gitmeyen Yol” adını verdiği bu gizemli güzergah, aslında yarım kalmış bir devlet sözünün, sular altında kalan anıların ve yıllar sonra ödenen 52 milyon dolarlık devasa bir uzlaşmanın somut bir kanıtı.
BARAJIN SULAÖRIAN GÖMÜLEN HAYATLAR VE VERİLEN SÖZ
Her şey, İkinci Dünya Savaşı’nın ortasında, 1942 yılında başladı. Bölgeye elektrik üretmek amacıyla devasa bir proje olan Fontana Barajı’nın inşasına karar verildi. Baraj tamamlandığında Little Tennessee Nehri taştı; Proctor, Judson ve Fontana gibi tarihi kasabalarda yaşayan binden fazla insanın evleri, anıları ve çiftlikleri yeni oluşan Fontana Gölü’nün derinliklerine gömüldü.
1943 yılında devlet ile bölge halkı arasında bir anlaşma yapıldı. Evlerini kaybeden ailelere, gölün kuzey kıyısı boyunca uzanacak yeni bir yol (North Shore Road) inşa edileceği sözü verildi. Bu yol sadece bir ulaşım hattı olmayacaktı; sular altında kalan eski yurtlarına ve gölün karşı tarafında mahsur kalan aile mezarlıklarına ulaşabilmelerini sağlayacak manevi bir köprüydü.
DOĞA DUR DEYİNCE İNŞAAT TÜNELDE KİLİTLENDİ
Savaş bittikten sonra yolun yapımına başlandı ancak işler planlandığı gibi gitmedi. Yıllar süren çalışmalar sonunda ancak 11,6 kilometrelik bir yol ve 366 metrelik bir tünel bitirilebildi. Tam tünel geçilmişti ki, mühendisler acı bir gerçekle yüzleşti.
Bölgenin coğrafi yapısı sürekli heyelan riski barındırıyordu ve inşaatı sürdürmek çok tehlikeliydi. Daha da kötüsü, kazılar sırasında ortaya çıkan kaya katmanları hava ve suyla temas ettiğinde asit sızdırmaya başladı. Bu asitli drenaj, çevredeki temiz akarsuları ve vahşi yaşamı yok etme tehlikesi doğurdu. Çevresel felaket endişeleri ve katlanarak artan maliyetler nedeniyle takvimler 1972‘yi gösterdiğinde çalışmalar tamamen durduruldu. O kazma bir daha da vurulmadı.
52 MİLYON DOLARLIK SESSİZLİK
Onlarca yıl boyunca bölge ikiye bölündü: Bir tarafta devletin verdiği sözü tutmasını ve mezarlarına ulaşmayı talep eden aileler, diğer tarafta ise bu eşsiz doğal alanın bozulmamasını isteyen çevreciler.
Düğüm, federal hükümetin pes etmesiyle çözüldü. Yolun geri kalanını inşa etmenin maliyeti ve çevreye vereceği zarar o kadar büyüktü ki, hükümet 2007 yılında yolun devamını yapmaktan vazgeçti. Bunun yerine, mağdur olan Swain County bölgesine tam 52 milyon dolar tazminat ödemeyi teklif etti. 2010 yılında resmi imzaların atılmasıyla, tutulmayan o eski söz maddi bir uzlaşmayla kapatılmış oldu.
Bugün Lakeview Drive’a giden araçlar, tünelin girişindeki otoparkta durmak zorunda. İçerisinde hiçbir ışıklandırma bulunmayan tünelden sadece yürüyerek geçilebiliyor. Tünelin diğer ucuna ulaştığınızda ise sizi karşılayan tek şey sık ağaçlar ve patikalar oluyor.
Bölge zamanla meraklı gezginlerin ve turistlerin uğrak noktası haline gelse de, yerel halk için o karanlık tünel hala geçmişi, sular altındaki evlerini ve devletin tutamadığı o tarihi sözü simgeliyor.
İnsan gerçekten 52 milyon dolar harcanan bir yolun böyle yarım kalmasına inanamıyor. Tünelin çıkışında hiçbir şey olmaması hem merak uyandırıcı hem de biraz ürkütücü; hikâyesini araştırmak isterdim.